Bugün metropolde yaşayan insanlar her gün binlerce tanımadığı surat ile karşı karşıya kalıyor. Bu yabancılık hissi insanda haliyle güvensizliğe yol açıyor. Bu sebeple de bu olgu şehir insanının kendisini ötekilerden tecrit etmesine neden oluyor. Sokağımızda hiç tanımadığımız insanları görüyoruz. Kaldırımlarımızda olanlardan bi haberiz. Bu sebeple aile kurduğumuzda da çocuklarımızı tanımadığımız sokağımıza kaldırımlarda oyunlar oynasın, sosyal ilişkiler kursun düşüncesiyle yollayamıyoruz.

Bu durum aslında çok girift bir neden sonuç ilişkisi halinde varlığını devam ettiriyor. Sokağın ölümü bir bakıma şehrin bize dayattığı bir şey. Şehir yaşamının bize ne dayattığını kısaca açıklamak gerekirse:

1-Şehir sürekli göç alan bir mekan olduğundan yerlileşmenin zorlaşması,

2-Şehirlinin kira olgusu yüzünden sürekli hareket halinde olmasından dolayı yerlileşmenin zorlaşması,

3-Mesai kavramı sebebiyle çalıştığımız yerin evimizin sokağından farklı bir yerde olmasından dolayı kendi sokağımızdan uzak kalmamız

4-Teknolojinin hayatımıza girmesiyle birlikte sanal hayatın insanı sokaktan koparması

Şehir Modeli ve Sokakların Ölümü

Bu gibi durumların oluşmasında şehir modelinin de epey bir etkisi var. Kadim İstanbul’un dışarısına biraz çıktığınızda bu durum gözlenebiliyor. Şehir bölgelerini birbirine bağlayan yerler insanlar için değil taşıtlar için tasarlanmış. Örneğin Eminönü Beşiktaş hattı üzerinde olan sahil yolunda yürümek bir işkenceye dönüşmüş durumda. Çünkü bu hattaki sokaklar trafik tarafından işgal altında. Taşıtların sokağa saldığı karbondioksitin yanı sıra çıkardığı gürültü sokağın artık size değil makinelere ait olduğunu gösteriyor.

Şehirler büyüdükçe artan nüfusun ulaşım ihtiyacı elbette karşılanmak zorunda. Ancak metropollerde sokakların tek işlevi sadece ulaşımı karşılamak olmamalı. Çünkü bu durum sokaklarımızda yaşamı öldürmüş vaziyette. Artık insanlar sokakları sadece bir yerden bir yere gitmek için kullanıyor. Şehir hayatı binaların içerisinde geçiyor.

Bir saniye gözlerimi kapatıp Tophane caddesinde durduğumda tramvayın sesi, trafikteki araçların motor ve korna sesleri, inşaat makinelerinin sesinden rahatsız olmamın dışında kötü hava sebebiyle öksürmem bir oluyor. Bu da yetmiyor sokaklarımda toprağın betonla kaplanması, beton ormanları derken şehir sıcaklık adasının oluşması aşırı terlememe sebep oluyor. Yani kendi sokağım tam anlamıyla şehrin hızı içerisinde yaşanamaz bir yer haline gelmiş durumda. Aslında bazen düşünüyorum da binaları birbirine bağlayan yeraltı kaydırak sistemi yapsak böylece tüm insanlar bir tüpe binip gitmek istedikleri yere kayarak gitse de biz sokaklarımıza geri kavuşsak… Şehir bir arı kovanı gibi hızlı, koordineli çalışmak için sokaklarımızda kaos yaratmak zorunda olmasa!

Evet ben dahil olmak üzere şehrimin içerisinde yaşayan toplum depresyon hali içerisinde. Haliyle bu kadar uyarıcının olduğu ortamda yaşanan stres hali bizi kamusal herhangi bir çabanın içine girmekten de alıkoyuyor. Sokağımıza geldiğimiz gibi güvenli bellediğimiz uyarıcı miktarının azaldığı kapsüllerimize sığınıyoruz. Sokaklarımızı arabalarımızı koymak, kaldırımlarımızı ise çöplerimizi atmak için kullanıyoruz. Artık yeni yapılan şehir alanları da hız, yalnızlık, bireysellik, kamusal alanın çöküşü üzerine kurulmaktadır.

Bazen gözlerimi kapatıyorum ve sokağında toprağın, doğal bitki örtüsünün, faunanın olduğu bir ortamda sandalyemizi çekip sohbet ettiğimiz bir şehir sokağını düşünüyorum. Sokağımızda demokratik, entelektüel tartışmalar içerisine girdiğimiz kamusal alanı hayal ediyorum. Çocuklarımızın yan yana akşam karanlığında oyunlar oynarken yetişkinlerin gerçek bağlar kurabildiği sokakları hayal ediyorum. Gençlerimizin el ele korkusuzca dolaşabildiği hoşgörünün, refahın olduğu insan için doğa için yapılan mekanları hayal ediyorum.

Oysa gördüğüm aynı iş yerinde bile birbirinin arkasından konuşan, birbirinden nefret eden insanlar, birbirlerinden nefret eden komşular, tanımadığı birine karşı ilk tepki nefret ve korku olan vatandaşlar, her tarafta egzoz dumanı, motor gürültüsü, inşaat makineleri…

TOPRAĞA BASMAYI ÖZLÜYORUM…

Daha derin şehir anlamlandırmaları için Mumford’a baktınız mı?

The post Şehir Sokaklarının Ölümü ve Kamusal Alanın Çöküşü appeared first on Ütopik Dünya.

Günümüzde dünya nüfusunun %50’sinden fazlası kentlerde yaşamaktadır. Babilden Antik Yunan’a, Roma’dan Ortaçağ kentlerine, Yeni Dünya koloni kentlerinden Modern Mekanik Dünya’ya kadar geçen bunca zamanda, içinde yaşadığımız kent fenomeninde karşılaştığımız ve gün geçtikçe evrilen problemler içerisinde kadim dünya vatandaşları gibi eriyip gitmekteyiz.Yani aslında Dünya nüfusunun kentsel çevrede yaşayan kesimi kent problemlerini en derinden hisseden kesim olarak karşımızda durmaktadır. Bu bağlamda içinde bulunduğumuz kent fenomenini anlandırmak ve fark etmek bizler için çok kıymetli.

Bu belgesel 1939 yılında çekilmiş olup Lewis Mumford’un mekanik ilerlemeci kentleşmelerinin sebep olduğu sorunları gözlemlememiz ve etrafımızda yaşanan benzer durumları fark etmemiz açısından çok kıymetlidir.

Hakikati arayıp düşünen zihinlere..

The City is a pioneering short documentary film from 1939 that contrasts the problems of the contemporary urban environment with the superior social and physical conditions that can be provided in a planned community. It was directed and photographed by Ralph Steiner and Willard Van Dyke based on a treatment by Lewis Mumford based on an outline by Pare Lorentz. Aaron Copland wrote the musical score and Morris Carnovsky provided the narration.

Kent belgeseli; planlanmış toplumda sosyal ve fiziki şartlar ile çağdaş kentsel çevre sorunlarını karşılaştıran kısa belgesel filmlerine öncülük etmiştir. Fotoğraflanma ve yönetmenlik koltuğundaki Ralp Steiner ve Willard Van Dyke; Lewis Mumford’un kent ile ilgili fikirlerine ve film yapımcısı Pare Lorentz’in taslaklarına dayanarak bu kısa filmi çekmişlerdir. Aaron Copland müzikal planlamasını yaparken Morris Carnovsky kısa filmin kurgu kısmını oluşturmuştur.

Volkan BARTIK

The post Lewis Mumford: The City(1939) Kısa Filminin Işığında Kentleri Anlamlandırma Çabası appeared first on Ütopik Dünya.

Mekanı doğru tanımlamak, içerisindeki unsurları fark edebilmek, mekandaki unsurların kendi aralarındaki etkileşimini kavrayabilmek, mekandaki değişimleri kavrayabilmek, insanın mekanda kendi konumunu kavrayabilmesi coğrafya bilgisine sahip insanları diğerlerinden ayıracak en önemli farklılıklardır.

İşte Waldo Tobler bu bilgiye sahip olan bir coğrafyacı olarak Coğrafya’nın ilk yasasını oluşturmuş kişidir. Bu bağlamda bu vazifeyi üzerine alan Tobler coğrafyanın ilk yasasını şöyle tanımlar:

Everything is related to everything else but near things are more related than distant things

Her şey her şey ile ilişkilidir ancak yakın şeyler uzak şeylerden daha ilişkilidir.

Hayatımızın tam içinde olan bu yasayı biraz düşündüğümüzde gerçektende çevremizdeki mekanla daha ilişkili olduğumuzun farkına varırız. Örneğin ülkemizde yaşanan bir ekonomik olay bizi Japonya’da yaşanan bir ekonomik olaydan daha çok etkiler. Yahut  İstanbul’da kentlerin çarpıklaşması benim hayatımı Brezilya’daki kentlerin varoşlarında kurulan favelalardan daha çok etkiler.

David Harvey adlı ünlü coğrafyacı bu yasanın teknoloji ile birlikte çökmeye başladığını ifade eder. Onun attığı ZAMAN-MEKAN SIKIŞMASI düşüncesine göre:

Teknolojinin getirdiği hızla mekanlar fiziksel olarak birbirinden uzakta olsa da etkileşimleri artık o kadar da uzak değildir. İnternet ile yaşanan etkileşim mekanları birbirine yaklaştırmış ve mekanları birbirine benzer hale getirmiştir. Aynı zamanda uçak gibi teknolojik aletler sayesinde artan hız mekanlar arasında yolculuğumuzu çok kısalmıştır. İletişimin ve ulaşımın bu denli artmasıyla mekanlar arasındaki uzaklık yakınlık kavramı önemini yitirmiştir.

Bu fikirleri günlük hayatımdan örneklemek gerekirse Roma’da tanıştığım arkadaşım Emanuel Arjantin’de Buenos Aires şehrinde kendi hayatını yaşarken ben İstanbul’da hayatıma binlere km ötedeki bir mekanda devam etmekteyim. Ancak teknolojinin getirdiği imkanla anlık olarak onun yaşadığı mekan ile etkileşim kurabiliyorum.

Atalarımın Japonlardan bile haberi olmadan öldüğü eski dünyaya kıyasla bugün ben Barcelona’da tanıştığım Japon arkadaşımla etkileşim kurabiliyorum.

İnsanlık bu kadar etkileşim içerisinde iken mekanlar için o kadar uzak demek mümkün mü? Böyle etkileşimin olduğu bir dünyada bütün dünya mekanizmasını bir organizma olarak düşünüyorum. Ve şu soruları sormak istiyorum:

Etkileşim bu denli kuvvetli ise bir felaket tüm mekanları aynı anda yok edebilir mi ?

Bir mekandaki olumsuzluk tüm mekanlara bir veba salgını gibi yayılabilir mi ?

Mekanlarımızı istenmeyen durumlardan nasıl koruyabiliriz?

Birbirinin ikizi haline gelen, insanların doğayı yok ederek doğadan kendini kopardığı bu felaket mekanlarının kanser hücreleri gibi yayılmasını nasıl durduracağız?

 Volkan BARTIK       

The post Coğrafya Yasalarının Işığında Mekanı Anlamak appeared first on Ütopik Dünya.

Bu projenin odak noktası iki bölümden oluşmaktadır. Projenin stratejik arka planını ise, mimarinin kapitalizmin yarattığı mekanik baskıdan kurtulabilmemize ne denli hizmet edebileceği oluşturuyor. Proje bir tarafıyla da potansiyel teknolojimizi kullanarak yenilenebilir enerji sistemini daha verimle hale getirebilmenin yeni yollarını araştırıyor.

Bu proje esas itibariyle sitüasyonistlerin temelinde yükselmektedir. Sitüasyonist enternasyoneller ”Yeni Babil” adını verdikleri bir rüya toplumu tasarlamışlardı. Tasarladıkları göçebe şehir; bir kargo gibi toplumlar arasında seyahat edebilecek bir metropol tasarlama fikriyle geliştirilmişti. Mimarinin Hareket edebildiği bir dünya ! Şu çok açıktır ki; bir insan tüm hayatı boyunca  sahip olduğu zamanı istediği gibi kullanabilme hakkını, istediği zaman istediği yere gidebilme özgürlüğünün büyük bir kısmını; sabit bir barınma şartı ve zaman kısıtlamaları gibi kuralların olduğu bir dünyada kullanamamaktadır. Bu sebeple tasarladıkları ”Yeni Babil” projelerinde şu temellere yaslanırlar:

Çalışmanın olmadığı bir toplum

Zamanın olmadığı bir toplum

Tamamiyle özgür olmanızı sağlayacak bir hayal

Çift taraflı ütopya şehri projesi  bir hayale kavuşmayı hedefliyor: Özgürlüğün ve kurtuluşun hayali. İçinde yaşadığımız  dünya çatışma ve paradoksalarla dolu. Asıl amaç ise hepimizin içine düştüğü bu kısır döngünün arkasında gizli bir şekilde yatmaktadır. Kurtuluşun nesneleri çeşitli olabilir ve genellikle bu nesneler memnuniyetsizlik ve beklentilerle ilgilidir. İnsanlar görünmez bir bütünleşmenin parçası olmaya istekli. Bazıları ise bunu bir tuzak olarak algılayıp aslında başka bir tuzağa düşmek için bu tuzaktan kaçarlar. Bu proje insanları bu gibi bir kısır döngüden kurtarıp onlara bulutlarda yaşayabilme imkanını vermeyi hedefliyor. Brooklyn’in semalarında yüzen bir hayaller ülkesi şehri. Kapitalizmin ve tüketimin esir aldığı bu şehirden görülebilen bulut gibi bir şehir.

Bu bulut şehir Brooklyn ve Queens, the Sunnyside demiryolunun avlusundaki kavşakta yer alacak. Bu kavşak; New York’un en büyük demiryolu binasına sahip olan (192 dönüm) Armtrak şirketi tarafından geceleri metro ve trenin bakımını yapmak ve trenleri depolamak için kullanılmaktadır.

İlk başta üretilen fikirlerde; çift taraflı ütopya şehrin, hareket edebilecek kadar özgür gibi duran aynı zamanda şehrin rüya gibi kendine has bir geometriye  sahip olduğu; sembol haline gelebilecek bir mimari biçim bulmaktı. Tüm mimari tanımlamalara meydan okuyan bu projede ana görünüm; tüm elektrik iletiminden ve sunucu mekanından sorumlu üç boyutlu bir çerçeve yapısından oluşacaktır.

Şu anki yenilenebilir enerji teknolojisini kullanırsak şehrin karşısındaki Ütopya şehri 4 nükleer santralin 1 yılda üretebildiği 36 milyon mw enerji üretebilecek. Böyle bir miktarda  güç üretmek için şehrin üzerindeki ütopik şehirde; türbin ve  güneş paneli her şeyin üzerine kurulacaktır. Böylelikle güneş ve rüzgar ile teması engelleyecek tüm engeller ortadan kalkacağından geleneksel olarak güneşten ve rüzgardan elde ettiğimiz enerji yönteminden 3 kat daha fazla verim alınacaktır. New York eyaletinde üretilen enerjinin %60’ı Manhattan’a iletiliyor ancak iletilen enerjinin %6’sı santralden ve şehirden çok uzakta kayboluyor. Ütopya projesi şehrin hemen üzerinde olacağı için yolda kaybolan elektrik sorununa da çözüm getirmiş olacak. Mevcut teknolojik eğilim de göz önüne alındığında mümkün olduğunca hane halkına yakın bir enerji üretimi çok daha mantıklı bir seçenek olarak önümüzde durmaktadır.

Çift taraflı ütopya şehri projesi bir şehir planlaması projesinden ziyade bunun yerine hayal etmenin, hayata yeniden bakmanın yeni bir yolu olacağa benziyor.

Herhangi bir kar amacı güdülmeden tamamiyle düşünen zihinlere yeni bir pencere açmak amacıyla aşağıdaki siteden çevrilmiştir.

VOLKAN BARTIK    

Utopian City

The post New York gibi kapitalist bir kentin aşırı enerji tüketimine yeni bir çözüm: Ütopya şehir appeared first on Ütopik Dünya.

Akciğerin mekanizmasını incelediğimizde; yeşil alglerin hücrelerinin yapısından ilham alınarak oluşturulacak çift katmanlı yapı  ŞEHRİN AKCİĞERİ’nin havayı saflaştırması için bina içerisinde iki kat alan oluşturacağa benziyor. Temel prensip akciğerin içindeki alveolar yapı gibidir. Binaya dikey bir orman yapmak için çeşitli bitkiler ayarlanacak. Ana gövde ise geleneksel mimarinin destekleyici yapısından farklı olan gerilim elemanından oluşacak.

KENT AKCİĞERİNİN iç yapısı ana gövde olarak gerilmiş elemanları kullanır ve her bir ciğer havada küre şeklindeki cam ampulleri gibi asılı duracaktır. Şu ana kadar yapılan prototipler meyve bitkileri ve mikrobiyal hücrelerden oluşmaktadır. Ayrıca bileşenin kendisi ise  ilginç mekan kullanımı ve zengin ışık etkisi yaratacağa benziyor.

Yapı teknolojisinin etkisi nedeniyle geleneksel binalar daima bir şekilde hantal kalmaktadır. Buna karşın KENT AKCİĞERİ yeni materyaller ve inşa yöntemlerinin yardımıyla lineer olmayan benzersiz yapılar inşa edilebilir.

Esnek yapının yarattığı alan sayesindeyse, koridorlar ve asansörler gibi geleneksel öğeler; organizasyonun karmaşık gereksinimlerine ihtiyaç duymayacaklar. Böylelikle karmaşık trafik taleplerini karşılamak için binanın yanındaki trafik, gerilmiş yapıyı kullanarak köprüler ve teleferikler aracılığıyla farklı mekanlara bağlanabilecektir.

Nefes alma ihtiyacını karşılamak için KENT AKCİĞERİ projesinde; dış bakım yapısını oluşturan büzülme kabiliyetine sahip esnek membran kullanılacaktır. Peki böyle bir tasarım üretmeye yetecek teknolojiye sahip miyiz? Evet, son yıllarda yüksek mukavemet gücüne sahip olmasının yanı sıra aynı zamanda sıcaklık ve akım değişikliği ile genişleyip daralabilen bir membran geliştirebildik. Görünen o ki teknolojik ilerlememiz böyle bir tasarıma yetebilecek konumda.

Bu arada elastik membran yapısı kolayca hava erişimini kontrol edebilir. Küresel alan çelik kablo ve net yapı tarafından tutulur. Her ciğer sistemde bağımsız olduğundan farklı bir iç ortam yaratmak mümkündür. Ciğerlerin içersine konulan her küçük cam balon yardımıyla  hayvan ve bitki türlerini ayırabilir ve böylelikle kapalı alanda bağımsız iklim düzenleyici cihaz kullanarak kendi kendine yeterli bir ekosistem oluşturabiliriz.

KENT AKCİĞERİ tasarısının her adımı büyük bir heyecan yaratacağa benziyor. Özellikle katı kurallara dayalı beton ormanında KENT AKCİĞERİ üzerimizdeki baskıyı kıracak bir özgürlük savaşçısı gibi parlayacaktır.

Bu metin aşağıdaki mimari dergiden alıntılanmıştır. Herhangi bir intihal durumu yaşanmaması için orjinali metnin sonuna eklenmiştir. Metin hiçbir kar kaygısı güdülmeden tamamiyle bilgilendirme amaçlı çevirilmiştir. Çeviri yapılırken kavrayış dil yöntemine dikkat edilmeye çalışılmıştır. Ancak metnin aslı düşünsel anlamda bir yazı olmaktan öte bilgilendirme amaçlı bir yazı olduğu için akıcı bir dil yakalanamamış olabilir.

City Lung Skyscraper Inspired By Human Anatomy

Volkan BARTIK     

The post İnsan Anatomisinden Esinlenerek Oluşturulan Gökdelenler: Kent Akciğeri appeared first on Ütopik Dünya.