**Çınar Ağacı Yaprak Görselleri kaynak gösterildiği takdirde kullanıma açıktır.

The post Çınar Ağacı Yaprak Desenleri appeared first on Ütopik Dünya.

10.000 °C’ye dayanan zirkonyum kristallerinde yaptığımız yaşlandırma yöntemi sayesinde gezegenimizin en az 4.5 milyar yaşında olduğunu öğrendik. Milyarlarca yıl önce dünyamız gaz ve toz bulutlarının dönerek sıkışması ve soğumaya başlamasıyla meydana geldi. Bu dönerek soğuma sonucunda yüzeyde bir kabuk oluştu. Ancak hala kabuğun altında binlerce derecelik sıcaklığa sahip bir lav denizi bulunmakta.

Bu lav denizi, üzerinde yürüdüğümüz kabuğun altında konveksiyonel (yükselim-alçalım) hareketler gerçekleştiriyor. Yani 6000°C sıcaklığa sahip çekirdeğin etkisiyle ısınan magma yükseliyor ve yer kabuğuna alttan çarpıyor. Çatlak bulduğu yerden de yer kabuğunda yüzeye çıkıyor. Ki biz lavın bu çıkış olayına volkanizma diyoruz.

Çıkan lavın asidik ve bazik karakterine göre volkanizma bazen patlayarak bazen yavaş yavaş akarak çıkıyor. Düşünün kabuğun altından 2000°C ile 5000°C arasında değişen eriyik lav yer kabuğu çatlaklarından çıkış yapıyor. Bu Volkanlar, patlama yaparken lav çıkışının yanında beraberinde kül, volkan taşı, volkan bombası, tüf gibi piroklastik malzemeler ile kükürt gibi zehirli gazları da kabuğun altından çıkarıyor.

Yeryüzündeki birçok insan bu devasa olayın küçük versiyonlarından haberdar. Oysa esas tehlikeden çoğumuz habersiz. Tüm insanlığın sonunu getirecek bir felaket altımızda kış uykusuna yatmış vaziyette: Süper volkanlar

Süper volkanların büyüklüğünü anlatmak için şöyle bir örnek verelim: Tüm Napoli körfezinin yahut Kuzey Amerika’nın büyük kısmını kaplayan Yellow Stone sahasının tümden patladığını düşünün! Dürüst olmak gerekirse bunlar benzetmeden ziyade gelecekte dünyamızın yaşayacağı süper volkan aktiviteleridir.

Yukarıdaki görseller üzerinden durumun vehametini anlatalım:

İtalya Vezuv, Etna gibi aktif yanardağların bulunduğu Napoli körfezinde esas tehlike bu aktif volkanlar değil. Körfezin tamamı bir süper volkan! Tüm körfezin patladığını düşünün! Ortaya çıkacak enerjiden oluşacak depremi! Depremin Akdeniz’de yaratabileceği Tsunamiyi! Tüm körfezin patlamasıyla çıkacak zehirli gazları! Patlamayla çıkacak lavları! Ve daha da kötüsü patlamayla çıkacak külleri!

Tüm dünyanın külle kaplanma ihtimalinden bahsediyorum. Güneşi yıllarca görememe ihtimalinden! Güneşi göremeyen bitkiler fotosentez yapamayınca besin üretilemeyeceğinden. Tarım yapamayacak insanın karşılaşacağı kıtlıktan!

Tüm patlamadan bir kısmımız sağ kurtulsa da geride kalanların karşılaşacağı büyük bir felaket daha var! Tüm küller atmosferi kapattığında dünyamız mini bir buzul devri yaşayacak! Büyük ihtimalle insan soyu yok olma noktasına gelecek. Aynı durum Yellowstone için de geçerli. Bizden binlerce km ötede Amerika kıtasında onlar düşünsün diyebilirsiniz. Ancak durum öyle değil. Mini buzul devri, fotosentez yapamayan bitkiler, besin üretiminin durması, kıtlık ve yok oluş..

Tüm bu anlattıklarım bir bilim kurgu gibi gelebilir bazılarınıza. Ancak günümüzden 75 bin yıl önce Endonezya Toba’da son 25 milyon yılın en şiddetli volkan patlaması yaşandı: Bir süper volkan patlaması! Peki ya sonuç?

Patlama sırasında çıkan enerji ile deprem yaşandı. Deprem sonucu adaları tsunami vurdu. Kilometrelerce uzaklıktaki Hindistan yarımadasının tamamı 15 cm kalınlığında kül tabakası ile kaplandı. Atmosfere milyarlarca ton sülfürik asit yayıldı. Patlama esnasında önce bütün dünyada sıcaklıklar 9°C kadar arttı. Ancak atmosfere yayılan partiküller güneş ışığının dünyaya gelişini engellediği için mini bir buzul çağı yaşandı.

 

 

 

 

 

 

 

 

İşin en enteresan tarafı Dünya üzerinde yaşayan insan sayısı 1000 ile 10000 kişiye kadar düştü. Tüm genetik birikimimiz yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kaldı. Bu yüzden bugünkü 7.5 milyar insan nüfusu bu 1000 kişiden türediği için insanlar birbirine çok yakın akrabalar haline döndü. Bu yüzden benzerliğimiz oldukça fazla çünkü Süper volkan faciasından sonra bütün genetik birikimimiz neredeyse yok oluyordu. Geriye kalan çok az sayıdaki insandan yayılarak genişledik ve bugün ki 7.5 milyar nüfusu kazandık. Zaten bu kadar yakın akraba olduğumuz bir dünyada bu kadar bölünmüşlüğün olması bana daima tuhaf gelmiştir.

Geride olanlara bakıyorum ve sahip olduğum coğrafi bilgi ile gelecekte olabilme ihtimali olan senaryoları düşünüyorum. Kurduğumuz medeniyete, bizi koruyacağını düşündüğümüz o teknolojiye. Sonra yuvamız olan Dünya’nın sahip olduğu enerjiyi ve zamanı geldiğinde gerçekleştireceği yıkımı düşünüyorum. Doğaya hükmedebileceğine zanneden insanoğlu! Bir süper volkanı önleyebilme ihtimalimizin olmadığının farkında olmayan insanoğlu! Ne kadar da çocuksu…

VOLKAN BARTIK      

The post Süper Volkanların Kıyısında Ölümle Dans Eden İnsanoğlu appeared first on Ütopik Dünya.

Gerçekten de her şey her şey ile ilişkili midir? Mesela müzik, tarım, ticaret, özgürlük olgularını birbirleriyle ilişkilendirebilir miyiz? Bu olguların coğrafi açıdan bir ilişkisi gerçekten mevcut mudur? Gelin cevap için coğrafi zihin haritamda bir yolculuğa çıkalım:

Öncelikle insanlık medeniyetini geliştiren tarım olgusunu inceleyelim. Tarım, iklim bozulduğu için insanların yerleşik yaşama geçmesiyle kadınların başlattığı insanlık dünyası için çok önemli bir devrimdir. İnsanlık kadınların toplayıcılıktan kazandığı tohum bilgisi sayesinde akarsu kenarlarında yerleşip verimli alüvyon ovalarında tarıma başladı. Akarsuların verimli topraklar getirdiğini keşfeden insanlık tarım yapmaya ve yerleşik hayatı kurmaya başladı. 

Tarımsal üretimin giderek artmasıyla tarımsal ürünlerde artış yaşandı. Bu artıştan dolayı şehir yapılanmasında gerekli olan sınıfları besleme imkanı doğdu. Artık çiftçiler kent sınıfındaki din adamı, bürokrat, bilim insanı gibi tipolojileri besleyen medeniyetin temel üreticileriydiler. Kent bu kolonlar üzerinde yükseldi. Gün geçtikçe ürün fazlasını ticaret için kullandı. Tüm dünyaya yayılma süreci derinden bir hız kazandı.

Ticaret; refahı getirdi. Ancak refah beraberinden sömürü adındaki bir şeytanı taşıyordu. Toplumlar refahlarını arttırmak için önce kendi halkını sömürdü. Bu sömürü kent medeniyetlerini doyurmaya yetmeyince rakip kent medeniyetleri ile rekabet ve sömürü yarışının içine girdiler. Örneğin Fırat ve Dicle nehirlerinin oluşturduğu Mezopotamya medeniyeti Nil nehrinin oluşturduğu Mısır medeniyetiyle mücadele içine girdi. İnsanlık bu alanlarda rekabetin getirdiği yaratıcı güçle medeniyetlerini ileri taşıdılar.

Dinler ticaret ile bilgi iletişiminin artması sonucu doğdukları alandan dünyanın öteki alanlarına yayıldı. Netice itibariyle acılar,  sevinçler, gelenekler, bilgi birikimi bu kaotik düzende yayılmaya başladı. Artık medeniyetler arasında bloklaşma derinleştikçe sömürü de şiddetlendi. Örneğin Haçlılar Müslüman coğrafyaların zenginliklerini ele geçirmek için ağızlarının sularını akıta akıta binlerce km ötelerden diyarlarını terk edip geldiler. Ancak karşısında kendisi gibi kaya gibi köklü bir medeniyet karşısında tutunamadı ve kabuğuna geri çekildi. Bu sefer şansını okyanus ötesinde aramaya başladı.

Coğrafi keşifler ile Amerika’yı keşfeden Batı medeniyeti kendinden teknolojik olarak daha az örgütlenmiş bir medeniyet bulduğu gibi sömürü düzenini ince ince işlemeye başladı. Bir zamanlar Babil’de kentlerde halkı,çiftçiyi sömüren din adamlarının torunları bu sefer kilise adı altında Tanrı sözleriyle Amerika kıtasını sömürmeye başladı. Milyonlarca yerli halkı katleden İspanyol ve Portekizli kaşifler kadim dünyalarının tüm açgözlülüğüyle saldırıya geçtiler.

Ne bulduysa sömüren bu devlet akıl almaz bir ticaret ağı kurdu. Avrupa kıtasının refahı artacak diye Amerika ve Afrika’yı sömürmeye başladılar. Afrika’ya baskın düzenlediler. Kentleri, köyleri yağmaladılar. Ele geçirdikleri insanları köle ettiler. Gemilerle hayvan muamelesi ettikleri Afrika yerlisini kırbaçlar ile terbiye etmeye kalktılar. Anavatanlarından kopardıkları insanlara işkenceler ettiler. Peki ne için?

Amerika kıtasında katlettikleri yerlilerden dolayı insan gücüne ihtiyaç duydukları için. Tarlalarda kim çalışacaktı. Kıymetli batılı beyaz hanımefendi ve beyefendiler mi? Bu bir hakeret kabul edileceğinden bir hayvan gibi Afrikalı köleler satın almaya başladılar. Amerika’nın pamuk tarlaların çalışacak zenciler İncil ile uyuşturulup hadım edilen hayvanlara dönüştürüldüler. Hristiyanlık hurafeleri ile zehirlenen Afrikalı insanlar kırbaçlarla pamuk plantasyonlarında çalıştırıldılar.

Acı, dram, vatan hasreti, yas Afrika insanının özüne işledi. Tarlalarda tecavüze, işkenceye, zulme uğrayan Afrikalı insanlar Blues müziğini ortaya çıkardılar. Kendi dramlarını, hislerini geldikleri toprakların melodileriyle harmonize eden Afrikalıların Blues müziği; binlerce yıllık tarım, ticaret, sömürü düzeninin köklerinden meydana geldi.

Pamuk plantasyonlarında kırbaçlanan bir Afrikalı kardeşine destek olmak için ve çığlıkları bastırmak için hep bir ağızdan Blues yapmaya başladılar. Yahut bir maden ocağında ayakları zincirliyken yüksek sesle ritm tutan insanlar zulmün hüküm sürdüğü coğrafyalara ağıtlarıyla bir gelenek armağan ettiler.

Bugün Amerika’nın güney eyaletleri siyahi afro-amerika kökenli insanların en yoğun olduğu alanlardır. Blues müzik Texas, Alabama, Georgia, Arkansas,Louisiana(New orleans şehri bugün  Jazz ve Blues müziğin kalbinin attığı yer),Mississipi’den tüm Amerikan şehirlerini sarmış durumda.

At üzerindeki sözgelimi beyaz efendilerin kırbaçları maden ocaklarında, tarlalarda çalıştırılmak için köle edilmiş Afrika insanının seslerini kesmeyi başaramadı. Müzik ile Amerika toprağına kök salan bu insanlar kendi kaderlerini artık yeniden yazacak.

Görüldüğü üzere  Amerika’da güney eyaletlerini sulayacak bir Mississipi nehri olmasaydı, tarım yapılamayacaktı. Tarım yapılmasaydı belki de Afrika’dan insanlar tarım için köle edilip vatanlarından koparılmayacaktı. Belki de İnsanlık hiçbir zaman blues müziğine gerek duymayacaktı. Tüm bu acılara göğüs geren talihsiz coğrafi olayların mağduru Afrikalı kardeşlerimizin; tüm dünyada blues müziğini sadece kadim bir hatıra olarak çalması dileğiyle….

Bu yazı büyük insan Martin Luther King’in anısına ithafen yazılmıştır.

I be so glad when the sun goes down (Güneş battığında çok mutlu olurum)
I be so glad when the sun goes down (Güneş battığında çok mutlu olurum)
I ain’t all that sleepy but I wanna lie down (Uyuyamayacağım tamamiyle ama en azından uzanmak istiyorum)
I ain’t all that sleepy but I wanna lie down (Uyuyamayacağım tamamiyle ama en azından uzanmak istiyorum)
I wanna lie down (Uzanmak istiyorum)
I wanna lie down (Uzanmak istiyorum)

I ain’t all that sleepy but I wanna lie down (Uyuyamayacağım tamamiyle ama en azından uzanmak istiyorum)
Oh what’s it gotta matter, baby (Ne önemi var bebeğim)
I can’t see (Göremiyorum)
Oh what’s it gotta matter, baby (Ne önemi var bebeğim)
I can’t see (Göremiyorum)

No the silent drive was bold (Sessiz sürücü cesur değildi)
He was down on me (Üzerime sürdü)
No the silent drive was bold (Sessiz sürücü cesur değildi)
He was down on me (Üzerime sürdü)

Yes drop your corner lad (Evet, köşeye adamını bırak)
You ain’t got your own mind (Kendin yapacak dirayetin yok)
Yes drop your corner lad (Evet, köşeye adamını bırak)
You ain’t got your own mind (Kendin yapacak dirayetin yok)
You won’t be worried when (Güneş battığında artık endişelenmeyeceksin)
The sun goes down
You will never be worried (Güneş battığında asla artık endişeli olmayacaksın)
When the sun goes down

I hope I won’t (Umarım olmayacağım)
Let the lord get (Tanrım lütfen olmayayım)
I hope I won’t (Umarım olmayacağım)
Let the lord get (Tanrım lütfen olmayayım)
I need you living when (Özür kadlığımda yaşamak için sana ihtiyacım var)
When I was free
I need you living when

When I was free (Özgür kaldığımda bir duvarda seninle başım beladaydı)
I’m in a wall of trouble you
Oh right to me  (Tam olarak bana doğru)
I’m in a wall of trouble you
Oh right to me
Oh right to me
I’m in a wall of trouble baby
Oh right to me

Aşk, özgürlük, özlem, umut hislerini anlatan bir blues. Müzikteki çalışan kölelerin sesine dikkat…

VOLKAN BARTIK 

The post Coğrafya ve Müzik appeared first on Ütopik Dünya.

Antik çağın ünlü coğrafyacı Ptolemaios, daha İS 2. yüzyılda güneyde bulunduğu sanılan dev kıtayı ”terra australis”, yani güney ülkesi diye adlandırmış. Kimsenin bilmediği bu ülkeyle ilgili pek çok gizemli öykü dolaşırmış ortalarda. Oraya ilk kez 17. yüzyılın başında Hollandalılar gitmişler; hem kuzey, hem de batı kıyılarına. Ama buralara Yeni Hollanda adını verdikten sonra pek ilgilenmemişler. İngiltere Kralı 2.James’in emrindeki  William Dampier’in 1688’de Batı Avustralya’nın açıklarında yer alan ve daha sonra onun adıyla anılan takımadaya ayak basmasından sonra İngilizler de Hollandalılar’dan çok farklı davranmamışlar. 1770’te James Cook onu İngiltere adına işgal edip öteden beri söylenegeldiği gibi dev bir kıta olmadığını ortaya koyuncaya kadar Güney ülkesi yaklaşık yüz yıllık bir unutulmuşluğa gömülmüş. Bundan sonra da, ama bu kez daha kısa bir süre için, yeniden kimse onunla ilgilenmemiş.

Avustralya’nın modern dünya tarafından keşfedilişi (Avrupalılar burayı keşfettiğini iddia etse de orada yaşayan Aborjin halkı Güney topraklarının gerçek sahibidir) Amerikalılar’ın bağımsızlık savaşının sonunda İngiliz kolonicileri ülkeleri kovmasından sonraya rastlıyor. Çünkü İngiliz egemenliğinin kaldırıldığı 1781’e kadar Amerika, Londra yargıçlarının sürgün cezasına çarptırdığı kişilerin gönderildiği yermiş. Bu tarihten sonra bu uygulama sürdürülemez olunca, yeni bir yer aranmış ve hükümlüler 1788’den sonra Avustralya’ya gönderilmiş. Böylece Avustralya yasadışı kişilerin yaşadığı ve kendilerine göre yeni bir düzen kurdukları ülke olarak tarihine başlamış. Yeryüzünde çoğu sularla kaplı yarıkürede bulunan ve hala oldukça az bir nüfusa sahip olan bu kıta bugün de uygarlıktan kaçan, ama tümüyle de vazgeçemeyen pek çok insana sığınak olmayı sürdürüyor. Kıtanın iç bölgeleri hala ilk göçmenlerin öncü ruhunun sürdürülebileceği koşullara sahip. Canberra, Sidney, Melbourne, Brisbane, Adelaide yahut Perth ise çağdaş insana yaşamı için gerekli kentsel nimetleri sunuyor.

Ülkenin içlerinde kıtanın göbeği olarak anılan Ayers kayası bulunuyor; bu yeryüzünün tek parçadan oluşan en büyük kayasıdır. Avustralyalılar bu kumtaşı kütlesine ülkelerinin ”kırmızı yüreği” olarak da adlandırıyorlar. Bu ad kayanın renginden geliyor; sanki Güneş’in içinden çıkarılmış gibi bazen kan kırmızısı bir renk alıyor, bazen de mora çalıyor. İnsanları şaşırtıcı ışık oyunları yapmaktan da geri kalmıyor.

Avustralya’nın ortasında 348 metre yüksekliğinde bu kaya parçası yaklaşık 600 milyon yıldır durmakta. Üstüne tırmanmak için bir tek yol var,o da ancak iplerle bağlanarak kullanılabiliyor. Yukarı çıkmayı göze alanlar ise görkemli bir görüntüyle ödüllendiriliyorlar. Bunu yapmayanlar, 3.5 km uzunluğundaki çevresinde bir keşif gezisine çıkıyorlar. Bu da az ilginç değil, çünkü en eski çağlardan beri kayanın orasında burasında kovuklar, mağaralar açılmış; bunların içinde yaşayan Avustralya yerlileri de mitolojik öykülerinin izlerini kaya resimleri olarak duvarlarda bırakmışlar.

Bilim dünyası hala yerlilerin yaratılış efsanesi olarak kabul ettikleri bu çizimlerin anlamını çözmekte zorlanıyor. Bazısı 30 bin yıldan eski olan bu resimleri yapanlar röntgen resimlerini biliyor olmalılar, çünkü resmini yaptıkları hayvanları iç organlarıyla birlikte göstermişler.

Avustralya’nın iç bölgelerinde özellikle de Kuzey toprakları Queenslanda ve Batı Avustralya’nın ıssız yörelerinde bugün bile yerliler var ve bunlar uygarlığı benimsemeyerek Taş çağındaki yaşama biçimlerini sürdürüyorlar. Kendi dillerinde ULURU adını verdikleri AYERS KAYASI’nı kutsal sayıyorlar. Dinleri, insanlarla tüm canlı doğa arasında ruhsal bir bağ olduğu inancına dayanıyor.

Avustralya yerliler kendilerine ayrılan bölgelerde kabileler halinde yaşıyorlar. Ama artık giysisi olmadan çıplak dolaşan, kollarında, göğüslerinde, sırtlarında süs olarak yaralar açan, bumerangla kanguru yahut emu avlayanların sayısı birkaç bini geçmiyor. 18.yüzyılda İngilizler buraya geldiği zaman, 40 bin yıl önce Asya’yla Avustralyaa arasında var olan kara bağlantısı üzerinden geldikleri sanılan YERLİLER’in sayısı yaklaşık 400 bin kadarmış.

Didgeralia müziğinden bir örnek:

Bugün bu sayı 150 bin dolayında. Ayers kayasında ya da ondan biraz ilerideki başka bir kumtaşı oluşumu olan OLGALAR’da en eski Yerlilerden biriyle karşılaşabilirsiniz.

Avustralya kıtasının Ayers kayası gibi  görülecek pek çok ilginç yeri var. Büyük set resifi de yeryüzünde eşi bulunamayan oluşumlardan biri ve dünyanın en uzun mercan birikintisi. Avustralya’nın batı kıyısındaki Queensland açıklarında, Büyük okyanusun güneyinde yer alan Büyük Set Resifinin uzunluğu 2000 km. Resifle kıyı arasında 600 ada ve adacık bulunmaktadır.

Bunların her biri palmiyelerle çevrili koyları görülmemiş tropik bitkileriyle donanmış durumdadır.  Bu topografyada dolaştığınızda Tabiat nedir gerçek anlamda anlayacağınızdan şüpheniz olmasın. Yeryüzünün laser ışınları ve sesten hızlı uçaklarla küçücük bir hale gelmediğini anlıyorsunuz; onun bütün büyüklüğünü duyumsuyor, henüz sonu yazılmamış olan varoluş hikayesinin bir parçasını okuyabiliyorsunuz. Uygarlık sona erdiği zaman geride kalacak olan insan soyu bunu daha iyi anlayacak.

Ama günümüz insanı bu beyaz kıtada bir katliam gerçekleştirmektedir. Buldozerler ne zaman iç bölgelerden birinde yeni bulunan bir doğal kaynağı çıkarmak için çalışmalaya başlarsa Yerliler ya oradan çekilmekte yahut geride kalan çöplüklerde baş düşmanları olan alkolün tutsağı olarak sürünmek zorunda kalıyorlar. (Beyazlar Aborjinleri alkole alıştırarak uyuşturdukları toplumu talan ettiler) Doğayı hiçbir zaman kendi özel malı olarak görmemiş bu küçük topluluk, Homo Novus’un yani YENİ İNSAN’ın sahiplenme tutkusu karşısında yenik düşüyor. Acaba bu yüzden mi 25 milyonluk toplam Avustralya nüfusunun yalnızca %3’ünü oluşturuyor?

Yazıyı C.C. Bergius’un sözleriyle sona erdirmek istiyorum:

Yoksul olmalarına ve kendilerini çok zor besleyebilmelerine karşın, Avustralya Yerlileri ne kavgayı ne de savaşı biliyorlar. En sıkışık zamanlarda bile bir kabilenin aklına başka bir kabilenin bölgesinde yiyecek aramak gelmez. Bunu beyazlar gelip onları av hayvanı gibi izlemeye başladıkları zaman bile yapmadılar.

BU MAKALE GROSSER WELTATLAS’TAN REVİZE EDİLEREK OLUŞTURULMUŞTUR!!!

VOLKAN BARTIK

The post TERRA AUSTRALİS ve ABORJİNLER appeared first on Ütopik Dünya.

NEDEN İTİRAZ ETMİYORUZ ?

SOLJENİTSİN romanındaki en enteresan sorular bu harflerle yükseliyor. Bu soruları yaşanmış gerçek anektodlardan biriyle anlatmaya devam eden yazarın sorularını anlamak için anektoda bakalım öncelikle:

Gizli Servis’ten (NKVD veya İç işleri Halk komiserliği olarak bilinir.) iki Çekistin Serpukhov meydanında gündüz vakti yaşlı bir kadını göz altına almaya çalışırken yaşlı kadının çığlık atmasıyla gizli servis ajanlarının etrafına toplanan kalabalık yaşlı kadının göz altına alınmasını engellemişlerdir. Bunun üzerine ortamı terk eden gizli servis; kadını gece vakti yalnız başına yakalayıp Gulag esir çalışma kamplarına postalamışlar.

Kitabın içerisinde bu anektottan sonra geçen şu cümle; Sovyet toplumundaki Stalin diktasının halkı zorbalık ve korkuyla nasıl sinsice itaate zorladığını göstermektedir:

” They can’t work in public eye”

”Halkın önünde çalışamazlar”

Gizli Servis bu motto ile halkın kalabalıktan aldığı gücü engellemek için yargısız, sistematik düşünce zorbalığını gizlice devam ettirmiştir. Kimsenin kimseye yardım edemeyeceği vakitlerde ve mekanlarda göz altına alınmalar devam etmiş. Gece ansızın göz altına alınan kişi parmak uçlarında apartmanlarından indirilmiş ve sessiz ol itaatlerine uymuşlardır. Öyle ki ancak sabah uyandığınızda yan dairenizdeki komşunuzun bir daha göremeyeceğiniz sürgünü yaşadığını fark eder olmuşsunuz. Peki neden tüm apartmanı kaldıracak çığlığı atamaz hale geldiler bu insanlar? Sırasıyla evlerinden, karakola, tren garlarına ve Gulag kamplarına gitme sürecinde neden çığlık atıp yardım istemedi halk? Neden kalabalığın gücünü kazanamadılar? Neden direnemediler?

Çünkü karşılarında Ekim Devrimi sırasında Çarlığı kalabalığın gücüyle deviren Bolşevikler vardı. Bolşevikler; Komünizm’in verdiği söylemler ile topluluğun kalabalığın gücünü çok iyi analiz etmiş ve kullanabilmiş bir sınıftı. Bu sebeple iktidara geldiklerinde toplum gücünü öne çıkarırken parti içi kendi iktidarını kuvvetlendiren üst sınıf Parti bireyleri, kişisel çıkarlarını toplum ve komün yalanları arkasında gizlediler. Bireysel belirsiz göz altı hamleleri ile de toplumsal dayanışmayı adım adım kırarak tüm topluma bir var oluş korkusu aşıladılar. Böylelikle kendi var olma mücadelesini kaybeden Rus halkı Çarlığa karşı birlik olduk ve kazandık söylemlerine mecburen inanmak zorunda kaldı. Oysa Çarlık devrilince yerine geçen üst makamlardaki Partililer yeni bir sınıf oluşturdu ve halkı her zamankinden çok daha sert ve acımasız bir şekilde sömürmeye ve ezmeye devam etti.

Rus halkı neye uğradığını tam anlayamadığı süreçte Gulag’ta esir oldu. Umut ile itiraz etmediği takdirde aklanacağına inanıyorlardı. Çünkü akıl işi değildi hapsedilmeleri. Hiç bir suç işlemeden esir edilen kamplarda çalışan bir halk kesimi; Stalin ve Stalin değerlerinin putlaştırılmaları sebebiyle yok edildiler. Fikir özgürlüğünün öldüğü Sovyet tiranlığında devlet ve parti kademeleri (Tek komünist parti=Devlet=Tüm halk) iyice yozlaşınca halk yargısız infazların altında iyice ezilmeye başladı.

Muhalefet yoksunluğundan dolayı İktidarı elinde bulunduran Komünistler hiç eleştirilememenin verdiği güçlü her geçen iplerini iyice kopardılar. Hata yaptıklarında, suç işlediklerinde, yasayı çiğnediklerinde parti kanunlarını da istedikleri gibi eğip büktüler. Yargının bağımsızlığı söz konusu değildi. Çünkü herkes partiliydi. Yasama bağımsızlığı ve yürütme bağımsızlığını da söz konusu olmadığı için kelimenin tam anlamıyla istedikleri gibi at koşturdular. (1984 distopyasında sürekli değiştirilen ve yakılan gazete ve yasa haberlerini hatırlayın!)

Susturmak istedikleri zaman, istedikleri kişiyi ötekileştirdiler. Ajanlıkla suçladılar. Kapitalist olmakla itham ettiler. Esir kamplarına yolladılar, öldürdüler. İşin en ironik tarafı ise halkı ezen bu Nomenklatura sınıfı gücünü halktan aldığını söyleyip kendini halk olarak tanımlamaktaydı.

Tüm bu datalardan sonra güç arzusunun insan benliğini nasıl ele geçirdiğine dair sorular yükseliyor zihnimde. Tüm olması gereken oluyormuş gibi sanki. Hayatımın her anında insanın güç zehirlenmesini tarafından nasıl çürüdüğünü görüyorum. Sosyal hayatımın aktığı dünya gerçekliği bile tüm bu yaşananların bir yansıması sanki. Gücü bir parça ele geçiren insan; sahip olduklarını kaybetmemek için en başta kendisini var eden tüm değerleri bir anda eğip bükmeye başlıyor. Eğip bükme sonunda ortaya çıkan insan bir anda arketipinin celladına dönüşüyor.

YAŞAMAK, UĞRUNA ÖLEBİLECEĞİN DEĞERLERİN VARSA YAŞAMAKTI !

UNUTTUK…

The post 1984 DİSTOPYASININ DOĞRULANMASI: GULAG -2- appeared first on Ütopik Dünya.

Tamamladığım bu kitabı sızlayan bir kalple yıllarca yayınlamadım. Çünkü hala yaşayanlara karşı vazifem ve ölenlere karşı bir borcum vardı.
Fakat artık kitabımın müsvettesi emniyet makamlarının eline geçti. Bana bunu hemen yayinlamaktan baska yol kalmadı.

Soljenitsin bu kitabında bir toplumun korku ile yönetildiğinde ortaya çıkan hastalıklı hali gözler önüne seriyor. Kitabın şu anda baskısı yok. Elimde kitabın ingilizce bir metni var. Kapakta yazan bu borcun bir şekilde insanlığın bu coğrafyasında yaşayanlar tarafından da hatırlanması ve bilinmesi için Solzhenitsyn tarafından üzerimize edeple bırakıldığını düşündüğüm için romanda yaşananları bir yazı serisi olarak aktarmayı deneyeceğim.

Bugün Gözaltı bölümünden bir cümle üzerine konuşarak başlayalım:

”A submissive sheep is a find for a wolf.”

” İtaatkar koyun, kurt bulmak için bakınır.”

Gulak Takım Adaları’nda geçen bu cümle; Orwell’ın 1984 distopyasında SSCB dönemine dair yaptığı toplumsal ve bireysel tespitlerin Solzhenitsyn tarafından birinci elden doğrulamasıdır. Ayrıca romanda geçen bu çarpıcı cümlenin bizlere meselelerimizi yeniden düşünmemiz için bir fırsat niteliğinde olduğunu düşünmekteyim. Zira bu cümleyle tarihteki SSCB tecrübesinin Rus halkı için ne denli bir trajediye dönüştüğünü gözlemlemeye başlıyorsunuz.

Sayfalar ilerlerken insan haklarının ihlali, fikir özgürlüğünün ortadan kalktığı bir toplumda ansızın yaşanan gözaltıların bir halkın sağlığını ne denli bozduğunu görmeye başlıyorsunuz.

Zira korku pompalanarak itirazı elinden alınan bireylerin oto sansürün yanında adaletsizliğe, ötekileştirilmeye, insan haklarının ihlallerine bile ses çıkaramadıkları bir duruma büründüklerine şahit olmaktayız. İşin en enteresan ve çarpıcı tarafı tüm bunların tarihin bir zamanında ve bir mekanında gerçekten yaşanmış olması.

Gulag’ta yaşanan travmalara ve insan doğasının ne denli yozlaştığına dair incelemeleri ileriki bölümlerde devam ettireceğim. Ayrıca Gulag’ın ekonomik, politik ve soyolojik çıkarımlarını coğrafi unsurları ve araçları kullanarak aktarmaya çalışacağım. Bir giriş niteliğindeki bu bölüme son olarak Gulag’ta yaşanan tarihsel gerçeklikleri anlatan ve gösteren fotoğrafların olduğu siteyi link olarak ekleyeceğim. İleriki bölümlerde anlatacaklarımızın zihninizde canlanması ve bu acıları çekenleri anlayabilmeniz için bunu yapmaktayım. Zira empati duygusundan yoksunluk entelektüel körlüğün başlangıcıdır.

Gulag: Sovyetler Birliği’nde Stalin döneminde milyonlarca insanın “halk düşmanı” suçlamasıyla cezalandırılmak üzere gönderildiği kamplara verilen isimdir.

http://gulaghistory.org/nps/onlineexhibit/stalin/work.php

http://gulaghistory.org/nps/onlineexhibit/stalin/women.php

The post 1984 DİSTOPYASININ DOĞRULANMASI: GULAG -1- appeared first on Ütopik Dünya.

 Öncelikle İlk sanayi İnkılabı – Phyllis Deane kitabında demografi, tarım, ticaret, taşıma inkılapları, pamuklu ve demir-çelik sanayisinin sanayileşen Ingiltere’deki önemi; işgücünün, sermayenin, bankaların, devletin rolleri ve ekonomik dalgalanmalar ile toplumdaki hayat standartları üzerinde sanayileşme boyunca yaşanan değişimler, bu değişimlerin yaptığı etkiler; sınıf çatışmaları üzerinden irdelenmiş. 

İlk sanayi İnkılabı – Phyllis Deane kitabı boyunca Profesör Rostow’un modern gelişim tezi ile İngiltere’nin sanayileşme sürecindeki benzerlikleri ve farklılıkları karşılaştırılırken bir taraftan Adam Smith’in liberalizm politikasının İngiltere’de nasıl taraftar bulduğunu görüyoruz. Ancak “laissez faire” tezine ters olarak İngiliz devletinin yeniden kendini düzenleyerek İngiltere’de milli sanayiye yaptığı yasalar ile müdahalelerin ve sınıflar arasındaki çatışmalardan doğan yasal düzenlemelerin Ingilizlerin sanayi tecrübelerinde ne denli etkin olduğunu anlamaktayız.

Tarım ve sanayi ışığında sınıf mücadelesi; Hububat Yasası

Devrimin ilk yıllarında tarımın etkin ekonomik sektör olarak yaygın olduğu İngiltere’de iklime bağlı olarak görülen dalgalanmaların İngiliz sanayisindeki etkilerini gördük. Zamanla şehirleşen ve proleterleşen İngiliz halkı sanayi sektörü için önemli bir potansiyel haline gelmiştir. Topraktan kopmalar sonucu burjuva sınıfı bu emek gücünü kullanarak 18.yy İngiltere’sinden gücünü hissettirmeye başlamıştır.

Örneğin Adam Smith’in üzerinde durduğu Hububat yasası üzerinden toprak sahibi olan Aristokrat sınıfı ile yatırımlarla sanayi atılımları yapan banker, tüccar, sanayici burjuva sınıfının İngiltere’de karşı karşıya geldiğini görmekteyiz. Hububat yasası temelde toprak sahibi olanların haklarını korumak üzere İngiliz aristokratlarının desteği ile çıkmış bir yasaydı. Ülkeye ithal hububatın girmesini engellemek için özel vergiler konarak yerel üreticinin ürettiği hububatın fiyatlarının düşmesi engellenmeye çalışılmıştı. Ancak sanayisi için hububatı ham madde olarak kullanan burjuva sınıfı; ham madde maliyetini düşürebilmek için ucuz amerikan malını ülkeye sokmak niyetindeydi. Çünkü hububattan üretilen ekmek fiyatlarının yükselmesi burjuvanın işine gelmemektedir. Proleter sınıfının Çartist hareketler gibi ayaklanmaları burjuvanın varlığını tehdit ettiği gibi aynı zamanda ham maddeyi yerli üreticiden aldığı için burjuvanın kar marjında kayıplar yaşamasına sebep olmaktaydı. Bu sebeple Burjuva toprak sahibi olan Aristokrasi ile karşı karşıya gelmiştir. Ancak ucuz ekmek propogandası ile proleteri arkasına alan Burjuva yasanın kaldırılmasını sağlayıp İngiliz toplumu içinde yerini kuvvetlendirmiştir.

Devrimin ilk yıllarında İngiltere’nin dönüşen demografik yapısı:

Sanayileşme sürecinde çocuk ve kadın işçilerin kullanılması ile bozulan demografik yapı; makineleşme ile birlikte ilerleyen yıllarda işçi saatlerinde yapılan yasal düzenlemelerle  kendine gelmeye başlıyor. Özellikle üretimin kuvvetlenmesi ile kıtlık sorununa çare bulan ingiliz toplumu ilerleyen yıllarda nüfusunu giderek artırmıştır. Bunun yanı sıra İngiliz işçisi kendi çağdaşlarına göre en zengin topluluktur. Ancak Engels bunun görünüşte olduğunu söylemektedir. Genelde artı değer olarak nitelendirilen sanayi gelirinin üst ve orta sınıfın kesesinde toplandığını alt sınıfın bir önceki jenerasyondan bile daha fakir olduğu tezini ortaya sürmektedir.

Açıkçası kitaptaki analizleri karşılaştırınca bende Engels gibi düşünmekteyim. İngiliz toplumunda vahşi kapitalizmin demografik yapıyı ilk yıllarda ezip geçtiği açıktır. Ancak zamanla bu vahşi evreden sonra kendine gelmeye başlamıştır. Bugün artan refahla birlikte İngiltere sosyal devlet karakterine kavuşmuştur. Bu karakterin gereğince halkın yaşam standartlarının geliştirilmesine verilen önem artmıştır. Üstelik bugün Britanya sanayi üretimini “outsorcing-dış kaynak” denilen yöntem ile ucuz işgücünün olduğu ülkelerde gerçekleştirmektedir. Eğitim ile giderek dönüşen İngiliz toplumu ise ağırlıklı olarak hizmet sektörüne kaymıştır. Devrimin ilk yıllarında büyük zorluklar yaşayan İngiliz halkının yeni jenerasyonları bugün o sefaletten epey uzaklaşmış gözükmektedir.

Devrimin ilerleyen süreçlerinde İngiliz sanayicilerinin yaşadıkları:

İngiliz ticaretinin köklü geçmişi sayesinde pazar arayışlarını başarılı sonuçlandırması İngiliz sanayisini ileri doğru itmiştir. İsveç demiri gibi ham maddeleri ucuza alıp işleyerek hem kendi sosyal sermayesini kuvvetlendirmiş hem de dünya pazarına hakim olmaya başlamışlardır. Demiryolları gibi risk oranı yüksek olan sosyal sermayeler bir çok burjuvayı iflas ettirse de sonuç itibariyle altyapıdaki bu güçlenmeler ham madde taşınma maliyetini ve dolayısıyla ham maddenin kendisini ucuza getirmiştir. Sonuç itibariyle uzun vadede İngiliz sanayicileri kar etmişlerdir. 

İngiliz sanayisi ve teknolojik dönüşüm

İngiliz sanayisinin teknolojik dönüşümü de incelenmesi gereken ayrı bir husus olarak gözüme çarptı. İngiltere’nin sanayileşmede öncü olması bir çok sorunla ilk kez kendisi karşılaştığı için başını çok belaya soksa da rekabet edecek kimse olmadığı için arz ettiği mamül maddeye kendisi fiyat biçebilmiştir. Bu da ingiliz sanayisini Dünya’da zirveye çıkarmıştır. Ancak teknolojik gelişmede geleneksel yapısından dolayı çok tutucu kalmışlardır. Amerikan sanayisi ile karşılaştırdığımda emek gücü sıkıntısı çeken Amerikalıların her türlü teknolojik gelişmeye açıklığı onları ekonomik büyüme konusunda öne geçirmeye başlamıştır. Hatta Alman eğitim sistemi bile İngilizlerden daha açık görüşlü olduğu için bir çok buluşu geliştirip sanayi alanında üretimde hızlanmıştır. Her şeye rağmen 1850’de yapılan fuardanda anlaşıldığı üzere İngiliz teknolojisi diğer tüm rakiplerine göre çok öndedir. Üstelik pazarları kapmış olması, kökleşmiş banka yapısıyla , toplumsal emek gücünü kullanma tecrübesiyle, siyasi yapılanması ile İngiliz toplumu sanayileşmede öncü lokomotif olmuştur. 

İngiliz sanayisi ve pamuklu dokuma

Devrimin ilk yıllarında pamuklu dokumanın İngiliz piyasasında teknolojik gelişmeler sayesinde nasıl yer kazandığını görmekteyiz. Ancak bu benim de fark ettiğim gibi enteresan bir durum. Zira İngiliz pamuk endüstrisinin bağlı bulunduğu pamuk ham maddesi iklimden ötürü İngiltere’de yetişmeyen bir ürün. Bu sebeple dokuma sanayisinin direnci ile karşılaşıyor başlarda. Ancak ham madde dışarıdan da geliyor olsa kar marjının yüksekliği ve pazar imkanları sebebiyle teknolojik yardımların da etkisiyle İngiliz sanayileşmesinin temel lokomotifi olmuş. İngiltere’nin Asya’da Hindistan sömürgesi uğruna Birinci Dünya savaşına girmesinin sebebini bu durumu fark edince kavrayabiliriz.

İngiliz sanayisi, alt yapı, enerji kaynağı, ham madde ve işçi ücretleri

Daha sonra demiryolu ve bina gibi alt ve üst yapı yatırımlarında önemli bir yere sahip olan demirin İngiliz sanayisini taşıdığı nokta ayrıca dikkat edilmesi gereken bir husustur. Tüm bu lokomotif üretim alanları için gerekli olan enerji ihtiyacı İngilizler için ayrı bir problemdi. İlk başta ormanları tüketmişler, daha sonra İskoç dağlarından çıkardıkları kömürleri kullanmışlar. Bu enerji kaynağının taşınması için gerekli olan taşımacılık teknolojisi de ihtiyaç sonrasında üretilmiş. Buharlı sanayileri İngiliz sanayisinin emeğe olan ihtiyacını azaltmış. Bu ilk başlarda İngiliz vatandaşları için acı verici sonuçlar doğursa da halkın yaşam standartlarında iyileşme imkanına izin vermiştir. Çünkü ingiliz burjuvası yaşam standartlarını iyileştirmek gibi bir kaygı giden bir sınıf değildi. Aksine halkın maaşlarında yapılan düzenlemenin halkı tembelleştireceğini düşünmekteydiler. Çünkü ihtiyacını kazananın çalışmayacağını bu sebeple üretimin aksayacağına inanıyorlar. Bu geleneksel bir vahşi kapitalizm güdüsüdür.

Oysa daha akıllı bir kapitalizm üreticinin de potansiyel bir tüketici olduğunu bilir. Zira biz fordizm tecrübesinden elde ettiğimiz bilgiler ışığında işçinin tüketici olarak potansiyelinin ekonomik büyümeyi ne denli etkilediğini gördük. İşçi; maaşları yükseltilirse artı değerden pay alıp tüketici konuma gelir. Bu da üretici için yeni pazar anlamına gelmektedir. Aslında günümüzdeki yapıyı düşündüğümüzde turbo kapitalizmin bunu nasıl kullandığını fark ediyorum. Ürettiği malı alt ve orta sınıfa tekrar satarak ona verdiği maaşı fazlasıyla geri alıyor. Fazlasıyla diyorum zira ; Günümüzün tüketici sınıfı üretilen bir malı alacak iktisada sahip olmasa da bankalardan aldığı kredilerle tüketimi her halükarda gerçekleştiriyor. Böylelikle uzun vadeli biçimde kapitalist sistemin banka ayağına borçlanıyor aynı zamanda bu borcu ödemek için işinde çektiği tüm ezaya rağmen özgürlüğünü burjuvaya satmış oluyor. (Haciz korkusu, mülkiyet ile köleleşen toplumsal sınıflarımız…)

Sanayi devriminin sebep olduğu “düşünce ekolleri”

Tüm bu süreçlere bir de teorisyenlerin perspektifinden baktığımda iki düşünce okulunun gelişmiş olduğunu görüyorum. Engels,Marks,Toynbe gibi düşünürler tarafından benimsenen kötümser görüşe göre İngiltere’de sanayileşmenin ilk safhası bazılarına refah getirmesine rağmen çalışan yoksul kesimin hayat standartlarında net bir kötüleşmeye yol açmış. Clapham, Ashton, Hartwell tarafından ileri sürülen iyimser görüşe göre ise ekonomik değişme bazı işçileri huzursuz ve rahatsız etmesine rağmen onların çoğunluğu düşen fiyatlardan  daha düzenli istihdamdan ve yükselen bir hayat standardına kavuşmak için geniş kazanç fırsatlardan yararlanmıştı.

Tartışma elbette politik önyargıların yol açtığı miyopik görüşlerle bulandırılmaktadır. Proleteryanın acıları ile ilgilenen sol kanat yazarları kötümser görüşü benimserken, kapitalist teşebbüsün üstünlüklerine inanan sağ kanat yazarlarının iyimser görüşü tutması yaygın bir durumdur. Dünya genelinde zaman ve mekan değişse de bu miyobik durum süregelen bir kısır döngüdür. Ancak şu bir gerçek ki İngiltere’nin bu acılı dönüşüm tüm sancılarına rağmen uzun vadede milli bir kalkınmayı gerçekleştirmiştir. Ekonomik olarak büyüme, toplumsal dönüşüm, şehir yapısındaki değişim ülkenin genel olarak geçirdiği modernizasyon başarısı 2020 yılından açıkça görülmektedir. Tabi ki büyük çarpıklıklar hala devam etmekle birlikte dünyanın birçok bölgesine göre daha iyi yaşam standartlarına, güvenilir bir ekonomiye, sürdürülebilir bir geleceğe sahip durumdalar.

İlk sanayi İnkılabı – Phyllis Deane‘in kitabındaki İngiltere’nin sanayi sürecinden örnek almamız gerekenler

Bu tecrübeleri boyunca yaşadıkları ekonomik, sosyal, ahlaki krizleri iyice analiz ederek ülkemiz ile ilgili durumla kıyaslama yapmak bizim için çok önemlidir. Zira üretim yapmak yerine rant üzerinde yapılan ticari bir ülke olmamızı engellemek istiyorsak yaşayacağımız durumları anlayıp 2020 yılının yapılarıyla karşılaştırmak zorundayız. Milli üretim yapan ekonomi ile iç pazara hakim olduktan sonra dış pazara açılarak mamül madde ürünlerimizden elde ettiğimiz kar marjını maksimize etmek temel hedefimiz olmalıdır. Bu sebeple ülkedeki asgari ücretlerde artışı, halkın refah seviyesini arttırarak sınıflar arasında açılan ekonomik makası daraltabiliriz. Böylelikle sosyal yapılara nefes aldırarak yaşayabileceğimiz krizlerin önüne geçebiliriz. Ufuk açıcı bu İlk sanayi İnkılabı – Phyllis Deane kitabından öğrendiklerimizi Marx, Adam Smith, David Ricardo, David Harvey, Keynes, Piketty gibi yazarlardan yaptığımız okumalar ile bağdaştırabiliriz. Ayrıca bu İlk sanayi İnkılabı – Phyllis Deane kitabından Leo huberman’ın sınıfsal analizleri ile bağdaştırılabilecek bir çok ortak nokta bulunmaktadır.

Son olarak sanayi devriminin toplumsal, politik krizleri gözümüzde daha iyi canlandırabilmek için “Ziemia Obiecana/Vaatler ülkesi” adlı filmi izlemenizi tavsiye ediyorum. Böylelikle gerekli okumaları da yaparak sürece dair daha aydın bir analiz bilgisine sahip olunabilir.

İnceleme Yazısı: Batının Günah Çıkarması İçin Yapılmış Dizi: Genç Papa (The Young Pope)

The post “İlk Sanayi İnkılabı – Phyllis Deane” Kitap Analizi ile Sanayi Devrimi appeared first on Ütopik Dünya.

Bugün metropolde yaşayan insanlar her gün binlerce tanımadığı surat ile karşı karşıya kalıyor. Bu yabancılık hissi insanda haliyle güvensizliğe yol açıyor. Bu sebeple de bu olgu şehir insanının kendisini ötekilerden tecrit etmesine neden oluyor. Sokağımızda hiç tanımadığımız insanları görüyoruz. Kaldırımlarımızda olanlardan bi haberiz. Bu sebeple aile kurduğumuzda da çocuklarımızı tanımadığımız sokağımıza kaldırımlarda oyunlar oynasın, sosyal ilişkiler kursun düşüncesiyle yollayamıyoruz.

Bu durum aslında çok girift bir neden sonuç ilişkisi halinde varlığını devam ettiriyor. Sokağın ölümü bir bakıma şehrin bize dayattığı bir şey. Şehir yaşamının bize ne dayattığını kısaca açıklamak gerekirse:

1-Şehir sürekli göç alan bir mekan olduğundan yerlileşmenin zorlaşması,

2-Şehirlinin kira olgusu yüzünden sürekli hareket halinde olmasından dolayı yerlileşmenin zorlaşması,

3-Mesai kavramı sebebiyle çalıştığımız yerin evimizin sokağından farklı bir yerde olmasından dolayı kendi sokağımızdan uzak kalmamız

4-Teknolojinin hayatımıza girmesiyle birlikte sanal hayatın insanı sokaktan koparması

Şehir Modeli ve Sokakların Ölümü

Bu gibi durumların oluşmasında şehir modelinin de epey bir etkisi var. Kadim İstanbul’un dışarısına biraz çıktığınızda bu durum gözlenebiliyor. Şehir bölgelerini birbirine bağlayan yerler insanlar için değil taşıtlar için tasarlanmış. Örneğin Eminönü Beşiktaş hattı üzerinde olan sahil yolunda yürümek bir işkenceye dönüşmüş durumda. Çünkü bu hattaki sokaklar trafik tarafından işgal altında. Taşıtların sokağa saldığı karbondioksitin yanı sıra çıkardığı gürültü sokağın artık size değil makinelere ait olduğunu gösteriyor.

Şehirler büyüdükçe artan nüfusun ulaşım ihtiyacı elbette karşılanmak zorunda. Ancak metropollerde sokakların tek işlevi sadece ulaşımı karşılamak olmamalı. Çünkü bu durum sokaklarımızda yaşamı öldürmüş vaziyette. Artık insanlar sokakları sadece bir yerden bir yere gitmek için kullanıyor. Şehir hayatı binaların içerisinde geçiyor.

Bir saniye gözlerimi kapatıp Tophane caddesinde durduğumda tramvayın sesi, trafikteki araçların motor ve korna sesleri, inşaat makinelerinin sesinden rahatsız olmamın dışında kötü hava sebebiyle öksürmem bir oluyor. Bu da yetmiyor sokaklarımda toprağın betonla kaplanması, beton ormanları derken şehir sıcaklık adasının oluşması aşırı terlememe sebep oluyor. Yani kendi sokağım tam anlamıyla şehrin hızı içerisinde yaşanamaz bir yer haline gelmiş durumda. Aslında bazen düşünüyorum da binaları birbirine bağlayan yeraltı kaydırak sistemi yapsak böylece tüm insanlar bir tüpe binip gitmek istedikleri yere kayarak gitse de biz sokaklarımıza geri kavuşsak… Şehir bir arı kovanı gibi hızlı, koordineli çalışmak için sokaklarımızda kaos yaratmak zorunda olmasa!

Evet ben dahil olmak üzere şehrimin içerisinde yaşayan toplum depresyon hali içerisinde. Haliyle bu kadar uyarıcının olduğu ortamda yaşanan stres hali bizi kamusal herhangi bir çabanın içine girmekten de alıkoyuyor. Sokağımıza geldiğimiz gibi güvenli bellediğimiz uyarıcı miktarının azaldığı kapsüllerimize sığınıyoruz. Sokaklarımızı arabalarımızı koymak, kaldırımlarımızı ise çöplerimizi atmak için kullanıyoruz. Artık yeni yapılan şehir alanları da hız, yalnızlık, bireysellik, kamusal alanın çöküşü üzerine kurulmaktadır.

Bazen gözlerimi kapatıyorum ve sokağında toprağın, doğal bitki örtüsünün, faunanın olduğu bir ortamda sandalyemizi çekip sohbet ettiğimiz bir şehir sokağını düşünüyorum. Sokağımızda demokratik, entelektüel tartışmalar içerisine girdiğimiz kamusal alanı hayal ediyorum. Çocuklarımızın yan yana akşam karanlığında oyunlar oynarken yetişkinlerin gerçek bağlar kurabildiği sokakları hayal ediyorum. Gençlerimizin el ele korkusuzca dolaşabildiği hoşgörünün, refahın olduğu insan için doğa için yapılan mekanları hayal ediyorum.

Oysa gördüğüm aynı iş yerinde bile birbirinin arkasından konuşan, birbirinden nefret eden insanlar, birbirlerinden nefret eden komşular, tanımadığı birine karşı ilk tepki nefret ve korku olan vatandaşlar, her tarafta egzoz dumanı, motor gürültüsü, inşaat makineleri…

TOPRAĞA BASMAYI ÖZLÜYORUM…

Daha derin şehir anlamlandırmaları için Mumford’a baktınız mı?

The post Şehir Sokaklarının Ölümü ve Kamusal Alanın Çöküşü appeared first on Ütopik Dünya.

– Yarışmaya, en çok 3 adet renkli ya da siyah/beyaz fotoğrafla, Seçici Kurul üyeleri, kurum yöneticileri ve birinci derecede yakınları dışında kurum içi herkes katılabilir.

– Fotoğraflar sayısal ortama aktarılarak, e-posta yolu ile gönderilmelidir.

– Baskılar değerlendirme dışı bırakılacaktır.

– Fotoğraflar belge niteliği taşıyacağından sayısal müdahaleler bu özellik dikkate alınarak yapılmalı, görüntünün ana yapısı değiştirilmemelidir. Fotoğraf kenarlarında boşluk bırakılmamalı, herhangi bir çerçeveleme işlemi yapılmamalıdır. Fotoğraf üzerinde katılımcı hakkında ipucu oluşturabilecek isim, imza, tarih, logo gibi işaretlemeler yer almamalıdır.

-Yarışmaya daha önce herhangi bir yarışmada ödül, mansiyon, özel ödül ve sergileme almış ve yayımlanmış fotoğraflar ile bu fotoğrafların deklanşör farklılığı içerenleri katılamaz.

– Katılımcı, yarışmaya gönderdiği eser(ler)in tümüyle kendisine ait olduğunu, gerekli izinlerin alındığını, diğer hususlarla birlikte kabul ve beyan eder. Aksine davranış kural ihlali sayılır.

– Yarışmaya gönderilen fotoğraf üzerinde, yapıt kendisine ait olmadığı halde kendisininmiş gibi göstermeye ve seçici kurulu yanıltmaya yönelik her türlü müdahale ve değişikliği yapan katılımcı hakkında kural ihlali işlemi uygulanır.

– Kural ihlali yaptığı belirlenen katılımcının kazandığı ödül, sergileme, unvan ve tüm kazanımları geri alınır; ödül ve/veya sergilemesi iptal edilir; yeri boş bırakılır. Ödül verilmişse, ödül sahibinin ödülü iade etmesi gerekir. Bu iptal durumu, diğer ödül almış ve/veya alamamış yarışmacılara talep hakkı doğurmaz.

Katılımcı Kimliği:

Katılımcı, 7 rakamdan oluşan bir rumuz belirleyecektir. Bu rumuz ile birlikte her bir yapıta rumuz – 1 , rumuz – 2, rumuz – 3 isimlendirmesi yapılmalıdır. Aksi davranış kural ihlali sayılacaktır.

Örneğin; Rumuzu: 1234567 olan katılımcı

Eserini 1234567-1 , 1234567-2, 1234567-3 şeklinde isimlendirmelidir.

Eserlerin Teslimi:

Eserlerin isimlendirilmesi gerçekleştirilmesinin ardından, e-posta yoluyla gönderilmelidir. Ardından katılımcı Yarışma Formunu imzalayarak Yarışma Yürütücüsüne (Volkan Bartık) teslim etmelidir. Katılımı kabul edilen yarışmacılar güncel liste ile duyurulacaktır.

Katılım Formu için

Başvuru E-posta: kozmos@utopikdunya.com

Ödül Töreni:

Seçilmiş olan 25 eserin sergilemesi ,

Sebastioa Salgado Belgeseli izlencesi,

Ödül Töreni

Seçici Kurul:

Yasemin GEMİCİ

Özlem OSMANOĞLU

Volkan BARTIK

Muhammet KOL

Ömer ÖMEROĞLU

The post Kozmos Fotoğraf Yarışması Şartnamesi appeared first on Ütopik Dünya.

Grönland’da tutulan bir tür sombalığı Angmagssalik adını taşıyor. Aşağıda fotoğrafı görülen yerleşme merkezinin adı da ismini bu balıktan alıyor. Buraya Kopenhag’dan uçak seferleri bulunuyor. Yaz aylarında İzlanda’dan da buraya seferler yapılabiliyor. Olağandışı şeylere ilgi duyanların görmek istediği yer ise Grönland’ın doğu kıyılarıdır.

Üstelik burada otellerin sunduğu konfordan yoksun kalmaya da gerek yok. Buradan helikopterle adanın içindeki buzullara doğru keşif yolculukları düzenleniyor, buzlar arasında gemilerle dolaşılıyor yahut çevrede yürüyüşlere çıkılıyor. Yürüyüşlerimizden birini 50 bitki türünün kış uykusundan uyanıp buzdan tabutunu kırdığı Çiçekler vadisinde yapabiliriz. Bütün gemi ve tekne trafiğinin durduğu kış aylarında ise köpeklerin çektiği kızaklara binerek manzaranın tadını çıkarabiliriz. Bu tecrübe insanın önüne yaşamanın, duymanın, doğal olarak da düşünmenin yepyeni boyutları açılacaktır.

Angmagssalik karşıtlıklarla dolu bir yerdir. Bu karşıtlıklar diyarında insan, hayvan ve bitkilerin yaşam temposunu, gece gibi karanlık kış günlerinde -30 dereceye düşen, gündüz gibi aydınlık yaz gecelerinin de +20 dereceye kadar çıkan sıcaklık farklılıkları beliriyor. Canlıların bu farka nasıl uyum sağladığına şaşmamak mümkün değil.

Grönland’ın güneyinde Sydproven’de bulunan sıcak su gayzerlerinde banyo yapma olanağı bile mümkün. Kuzeyde ise buzullar, fiyortlar ve 3700m yüksekliğe ulaşan dağlar bulunmaktadır. Söylencelere konu olan ünlü Eskimo kenti Thule‘de kış aylarında cıva donduğundan eskiden sıcaklık ölçülemiyordu. Zaman zaman sıcaklığın -60 derecenin altına düştüğü de olmuş. Tüm bu karşıtlıklar adanın isminde bile mevcut: Green:Yeşil Land:Arazi kelimelerinden oluşan adanın ismi Vikinglerin verdiği bir ad. Adanın eski zamanlarda yaz dönemlerinde arazilerin yeşilli olmasından dolayı bu ismi verdiği tahmin ediliyor. Ancak gelin görünki Greenland gerçekte tam bir buz diyarıdır.

Bin yıl kadar önce Asya’dan Kanada’ya geçen Eskimolar’ın geçiş kapısı olan besteci Karl Friedrich Zelter’e THEULE KRALI adlı yapıtı için esin veren eski Thule artık yok. Orada yaşayan Eskimolar 1954’te burada bir üssü bulunan ABD Hava Kuvvetleri’ne bağlı jetlerin çıkardığı gürültüden kaçmışlar. Artık birkaç yüz km daha kuzeyeki yeni Thule’da yaşıyorlar.

Grönland’ın gerçek bir başkenti de vardır.Adı Nuuk( Grönland dilinde denize uzanan kara parçası, kıyı dili anlamına geliyor.) yahut Godthab(Danca’da iyi umutlar demektir.)Nuuk’ta 17 bin kişi yani adanın toplam nüfusunun neredeyse üçte biri burada yaşamaktadır. (Grönland toplam nüfusu ise 56 bindir.) Kentin kurucusu, aynı zamanda adada araştırma çalışmaları yürütmüş olan misyoner Hans Egede’dir. Egede adanın güneybatısına yerleşerek Protestan bir cemaat oluşturmaya çalışmıştır. Egede’nin ölümünden 24 yıl sonra yani 1782’de Danimarkalı yetkililer onun kurduğu yerleşmeyi adanın yönetim merkezi yapmışlardır.

Adanın en önemli özelliği kuşkusuz buzdur. Buz yalnızca Grönlandlılar ile balina, fok, mors, kutup kurdu, beyaz tilki, ve kar tavşanı gibi hayvanlar için değil, aynı zamanda bizim içinde yaşamsal önem taşıyor. Yaklaşık 2.200.000 km’ büyüklüğündeki adanın altıda biri buzlarla kaplıdır. Bu buz katmanının ortalama kalınlığı 1500m en kalın yeri ise 3400 metreyi buluyor. Ama adayı kaplayan buzlar bütün dünyayı etkileyen iklim değişiklikleri nedeniyle erimeye başlamıştır. Hala oraya gidip bu kıyıları yeşil, ortası beyaz adayı görme olanığımız var.

Bu erime devam ederse okyanusta artan su seviyesi yüzünden kıyılar su altında kalacaktır. Aynı zamanda ayna görevi gören Grönland buzları olmazsa gelen zararlı ışınların albedo yoluyla uzaya geri döndürülemeyecek ve tüm dünyada küresel ısınma hızlanacak ve kuraklık, çölleşme, erozyon süreçleri hızlanacak. Yaşanan toprak kaybı sebebiyle de tarım yapılacak alanlar kısıtlanacak ve 7.8 milyara dayanan dünya nüfusu kıtlık ile karşı karşıya kalacaktır!

Sanırım Malthus haklıydı ve atalarımız ihtirasları yüzünden Malthus’u dinlemediler ve teknolojilerinin tabiati dize getireceklerine inandılar. Ancak unuttukları bir şey vardı; İNSAN TABİATTAN GAYRI DEĞİLDİR!

BU MAKALE GROSSER WELTATLAS’TAN REVİZE EDİLEREK OLUŞTURULMUŞTUR!!!

VOLKAN BARTIK    

The post Danimarka Krallığının Buz Tacı: GRÖNLAND ve İnsanlığın Kaderi appeared first on Ütopik Dünya.